Na ruim twintig jaar in Nederland kent de wereld van industrie-uien voor Mateusz Maćkowski van Global Onions weinig verrassingen meer. Toch blijft hij zich nog altijd ontwikkelen. Zo wil hij bij zijn honderd grootste klanten in Polen de komende vijf jaar een handzame optische uienmachine speciaal voor industrie-uien plaatsen. Alleen moet die nog gemaakt worden.
"Dit jaar verloopt de handel in industrie-uien opvallend stabiel. Er is veel vraag, veel aanbod en vanaf september ligt het prijsniveau al op hetzelfde niveau," vertelt Mateusz in het vakblad Primeur dat dit weekend verschijnt. "Opvallend is dat we vanaf het rooien tot nu continu aanbod hebben gehad. Dat was vorig jaar bij periodes wel anders, maar nu is de afzet vanaf de Afrika-export direct overgegaan naar de Europese export en is er geen gat in de afzet ontstaan."
"De enige beperkende factor is nu het gebrek aan transportcapaciteit. Richting Oost-Europa gaat dat nog wel, maar richting bestemmingen als de Balkan en Italië is dat echt een probleem aan het worden. Dat komt enerzijds door de strengere regels waaraan de chauffeurs moeten voldoen, maar ook komt er meer concurrentie van de aardappelmarkt, waar de laatste drie à vier jaar goed is verdiend. Daarmee is er wat meer concurrentie voor het transport gekomen uit onverwachte hoek."
© Mirthe Walpot
Aantal handschillers loopt terug
Global Onions verkoopt het merendeel van de industrie-uien nog aan Poolse klanten. "Zij zijn goed voor zo'n 75% van onze afzet. In totaal heb ik 330 klanten in Polen, voornamelijk kleinschalige schillers voor de lokale markt, waarvan er een aantal door de jaren heen ook wel flink zijn doorgegroeid. Ik belever nog negen 'handschillers' en ik verwacht dat er daar aan het einde van het jaar nog vijf van over zijn. De loonkosten worden in Polen simpelweg te hoog. Dat wordt nog wel een probleem voor de Nederlandse tarra-afzet, want die gaat nu nog alleen naar de handschillers."
"De rest verkopen we door heel Europa en een klein beetje naar Canada. Maar Oost-Europa vormt onze belangrijkste afzetmarkt en sinds de Russische boycot is ook de verkoop richting de Baltische Staten fors toegenomen. Het aantal spelers in de markt van industrie-uien is de laatste jaren stabiel. Tijdens de coronapandemie is er een aantal bedrijven gestopt. De markt groeit nog steeds, maar niet meer zo hard als tien jaar terug."
Het motto van Global Onions luidt: slechte uien bestaan niet. "Wij hebben voor elk segment wel klanten, variërend van schillerijen, bakkerijen, drogerijen en vleesverwerkers. Vroeger waren bijvoorbeeld uien met schot voor veel klanten een 'no go'. Nu leveren we ze aan salademakers die de groene delen van de versnipperde uien goed kunnen gebruiken, omdat ze extra kleur geven aan de slamelange."
Global Onions heeft zo'n 100 boeren die op contract uien telen in landen als Frankrijk, Polen, Duitsland en Hongarije, in totaal wel goed voor zo'n 3.500 hectare. Dit jaar heeft het bedrijf voor het eerst een proef met Finse uien. Het bedrijf verkoopt uien in alle soorten en maten.
Zo lang mogelijk door met plantuien
"We starten het seizoen met de winteruien en proberen zo lang mogelijk plantuien aan te bieden, want die hebben de schillers het liefste. Vervolgens gaan we zo lang mogelijk door met de vroege zaaiuien. Daarna voeren we tot mei-april de hybride rassen. Pas als deze niet meer beschikbaar zijn, schakelen we over op de harde Rijnsburger rassen, zoals Dormo en Delta Gigant. Deze zijn weliswaar perfect te bewaren, maar voor het schillen minder geschikt."
Wel vormt de strengere wetgeving op milieugebied een uitdaging, merkt Mateusz. "De grote uitdaging wordt om de emissies bij het schillen en verwerken te verlagen en de CO2-footprint omlaag te krijgen. Wij pakken deze handschoen actief op door te kijken naar de mogelijkheden voor elektrisch vervoer of andere transportmodaliteiten zoals treinvervoer. Dat wordt voor de komende jaren wel één van de grote uitdagingen. Wij kopen ook uien in Zuid-Spanje, maar als die naar Polen moeten worden getransporteerd en die worden daar vervolgens afgekeurd, dan kun je wel spreken van een worstcasescenario."
Oplossing tegen voedselverspilling
"Sommige landen zien de markt voor derdeklas uien, waar wij in ons begeven, als afval en voor afval gelden hele strenge regels, die ook nog eens per land verschillen. In een land als Finland worden er dan ook steeds meer drempels opgeworpen voor deze import. Eigenlijk onbegrijpelijk, want in feite leveren wij een perfecte oplossing tegen voedselverspilling. Veel van de industrie-uien die wij verkopen werden vroeger achter de schuur gegooid en belandden dan in de biogas."
Naast Spaanse uien betrekt Global Onions in toenemende mate uien uit landen als Turkije en Macedonië. Toch blijven de Nederlandse industrie-uien nog altijd de voorkeur hebben van de klanten. "Wanneer ik uien uit Duitsland en Frankrijk aanbied, komen er al snel vragen over de kwaliteit, maar de uien uit Nederland en België staan nog altijd hoog aangeschreven," vertelt Mateusz
De optische sorteermachines zijn momenteel in opmars bij de Nederlandse uienverwerkers. "In eerste instantie werd gedacht dat dit veel gevolgen zal hebben voor de markt van industrie-uien. Mensen die aan de band staan, gooien nu eenmaal meer goede uien weg dan de optische sorteerder. Maar het heeft voor onze hoeveelheid werk nauwelijks impact gehad. Het is meer zo dat er twee stromen aan kwaliteit zijn ontstaan. Voor ons is dat niet erg, want wij vinden voor beide stromen wel een afnemer. Voorheen tarreerden wij veldgewasuien vaak lager dan de sorteerders. Dat is met de komst van de optische sorteerders wel veranderd."
100 klanten voor machinefabrikant
Het bracht hem tot een nieuw plan om zijn 100 grootste klanten de komende jaren eveneens van een optische uiensorteermachine te voorzien. "Ik ben op zoek naar een optische sorteermachine, specifiek voor industrie-uien. Dat betekent een lagere capaciteit, niet ingewikkeld en niet al te duur. De fabrikant die me hier aan kan helpen, kan ik zo aan honderd klanten helpen," lacht Mateusz.
Door de machines bij de klant neer te zetten, kan hij zichzelf verzekeren van afzet. "Eerder heb ik dat gedaan door 140 schilmachines bij klanten te plaatsen. Bovendien ben ik ervan overtuigd dat de capaciteit met zo'n optische sorteermachine alleen maar toeneemt. Lag die voorheen op 10 ton, dan kan het volume met een optische sorteermachine met gemak naar 50 ton."
Rustiger aandoen is er voorlopig dus even niet bij voor de Pool uit Yerseke, van wie – naast zijn vrouw – inmiddels ook hun dochter haar intrede heeft gedaan in de zaak. Hoewel hij het politieke sentiment in Nederland de laatste jaren behoorlijk ziet veranderen, blijft hij zich thuis voelen op de Hollandse markt. "Maar ik kom ook elke twee weken nog wel in Polen, dus ik blijf goed op de hoogte van mijn thuisland. Mijn auto tikt jaarlijks de 180.000 kilometer wel aan," besluit Mateusz.
Ook de Primeur ontvangen? Neem nu voor 85 euro een jaarabonnement
Voor meer informatie:
Mateusz Maćkowski
Global Onions
Irislaan 1
4401 HX Yerseke
mateusz@globalonions.com
www.globalonions.com